Ondertiteling is voor een veel grotere groep kijkers belangrijk dan je misschien verwacht. Doven en slechthorenden staan voorop, maar ook gezinnen met twee talen, liefhebbers van Engelstalige series en wie ’s avonds laat een wedstrijd volgt terwijl de kinderen slapen, zetten de tekst graag aan. Of die ondertiteling bij IPTV ook echt op je scherm verschijnt, hangt af van een hele keten.
Eerst maakt de zender de ondertitels, daarna moet de stream ze tot in je app doorgeven en tot slot moet die app ze kunnen tonen. Valt één schakel weg, dan kun je de optie niet aanklikken. Juist daarom is ondertiteling een handig toetspunt als je IPTV-aanbieders naast elkaar legt. In dit artikel zie je waar de tekst vandaan komt, hoe je hem per apparaat inschakelt, de juiste taal kiest en beter leesbaar maakt, en wat je doet als hij ontbreekt. Kijk je vooral Nederlandstalig, dan vind je op de pagina Nederlandse zenders een overzicht van NPO, RTL, SBS en de regionale omroepen, met tv-gids erbij.
Soorten ondertiteling en waar ze vandaan komen
Ondertitels zijn niet allemaal gelijk. Hun herkomst bepaalt hoeveel invloed jij erop hebt:
- Via de zender: bij gewone tv-uitzendingen sturen veel zenders hun ondertitels mee op een apart spoor, dat soms nog uit teletekst stamt. Zolang jij ze niet aanzet, blijven ze onzichtbaar.
- In het bestand van een film of serie: bij video on demand kan één bestand een of meer ondertitelsporen bevatten, in verschillende talen.
- Apart ingeladen: een aantal spelers kan een los bestand openen dat je zelf toevoegt, meestal in SRT-formaat.
- In het beeld gebrand: de tekst zit vast in het beeld, bijvoorbeeld bij sommige films in de originele taal of bij een anderstalig fragment. Uitzetten of vergroten is dan onmogelijk.
Instellen kan dus alleen bij ondertitels die je zelf inschakelt; ingebrande tekst blijft zoals hij is. Meer over de geschiedenis en de techniek van elke vorm lees je in het artikel over ondertiteling op Wikipedia.
Geen ondertiteling in je IPTV-app? Zo kan dat
Geen vraag krijgen we vaker, en zelden blijkt er een instelling vergeten. Bij live-tv moet het ondertitelspoor elke technische stap overleven, tot het in je app aankomt. Hoe de stream onderweg wordt verwerkt, bepaalt of het spoor intact blijft, wegvalt of binnenkomt in een formaat dat je speler niet herkent. Meestal is het een van deze oorzaken:
- het spoor komt wel binnen, maar in een vorm die je speler niet kan weergeven, zoals teletekst of afbeeldingen;
- in de stream die bij jou binnenkomt, zit geen ondertitelspoor;
- de uitzending zelf heeft geen ondertitels, en dat wisselt per programma, ook binnen één zender;
- de film on demand is alleen met geluid aangeleverd, zonder enig tekstspoor.
De vuistregel: of er ondertiteling is, verschilt per zender, per programma en per app. Daardoor is het ook een eerlijk vergelijkingspunt tussen IPTV-aanbieders, want je kunt het alleen in de praktijk beoordelen. Weegt het voor jou zwaar? Test het dan binnen de 30 dagen niet-goed-geld-teruggarantie van ons IPTV-abonnement, op je eigen apparaat en op de zenders die je echt kijkt.
Ondertiteling inschakelen terwijl je kijkt
De precieze plek van de knop verschilt per app en per apparaat, en na een update ziet een menu er soms ineens anders uit. In grote lijnen werkt het wel altijd zo:
- Zet de zender of de film aan die je wilt zien.
- Open het afspeelmenu; afhankelijk van je afstandsbediening gaat dat met de middelste knop, de menuknop of een veeg omlaag.
- Kijk of je een tekstballonnetje, de letters “CC” of het kopje “Ondertiteling” ziet.
- Kies het spoor van je voorkeur. Zie je twee sporen in dezelfde taal, dan is één ervan vaak bedoeld voor doven en slechthorenden.
- Blijft het scherm leeg? Kies eerst het andere spoor of een ander programma voordat je van een storing uitgaat.
Let op: sommige spelers vergeten je keuze zodra je zapt, zodat je bij elke nieuwe zender opnieuw moet kiezen. Een vaste voorkeurstaal, waarover verderop meer, bespaart je dan tien keer per avond hetzelfde gedoe.
Ondertiteling op een Apple TV
Gebruikt de app de standaard videospeler van tvOS, dan vind je de ondertitelsporen tussen de afspeelknoppen. De weergavestijl regel je in de instellingen van tvOS, onder Toegankelijkheid. Hoe je het apparaat zelf inricht, lees je in onze gids IPTV op Apple TV.
Ondertiteling op Fire TV en Android TV
Hier heeft de IPTV-app vaak een eigen menu voor ondertiteling. Je opent het met de knop met drie streepjes of door de middelste knop lang ingedrukt te houden. De algemene weergavestijl staat in de toegankelijkheidsinstellingen van het systeem, al nemen niet alle apps die over. Waar de belangrijkste instellingen zitten, zie je in ons artikel over de Fire TV Stick met IPTV.
Ondertiteling op een smart-tv
Begin in het menu van de IPTV-app. De ondertitelopties van de tv zelf zijn vooral bedoeld voor de ingebouwde bronnen en hebben lang niet altijd effect in apps die je zelf hebt toegevoegd.
Welke taal? Ondertitelsporen herkennen en kiezen
Een spoor heet in het menu niet altijd gewoon ‘Nederlands’. Vaak zie je een code van drie letters: “eng” staat voor Engels, “dut” of “nld” voor Nederlands, “fre” of “fra” voor Frans en “ger” of “deu” voor Duits. Veel spelers laten je een voorkeurstaal vastleggen, die automatisch wordt gekozen zodra die taal beschikbaar is. Veelgemaakte keuzes:
- Engels of Duits: handig om je talenkennis op peil te houden terwijl je een Britse of Duitse zender volgt.
- Altijd Nederlands: de makkelijkste optie, vooral bij Engelstalige series en buitenlandse films in de originele taal.
- Gedeeltelijke sporen: bij een nagesynchroniseerde film tonen sommige sporen alleen tekst bij de anderstalige stukken. Zie je de ondertiteling maar af en toe, dan heb je misschien zo’n spoor te pakken.
Voor een film in de originele taal met Nederlandse tekst stel je twee dingen samen in: het geluid op de oorspronkelijke taal en de ondertiteling op Nederlands. Hoor je toch een nagesynchroniseerde versie? Pas dan het audiospoor aan; dat staat in hetzelfde menu of in een tabblad ernaast.
Woont je gezin buiten Nederland, dan slaat ondertiteling ook een brug tussen de taal op school en de taal die jullie thuis spreken. Meer ideeën voor tweetalige gezinnen vind je in het artikel Nederlandse tv kijken in het buitenland.
Ondertiteling leesbaar maken: grootte, kleur en contrast
Wat op je telefoon goed te lezen is, wordt op drie meter afstand van een grote tv al snel piepklein. Biedt de app of het systeem de mogelijkheid, dan loont het om deze instellingen na te lopen:
| Optie | Wat het doet | Ons advies |
|---|---|---|
| Tekstkleur | Meer contrast met het beeld | Wit of geel werkt vrijwel altijd het best |
| Lettergrootte | Beter leesbaar op afstand | Een stap groter als je je ogen samenknijpt |
| Rand of schaduw | Letters steken af tegen het beeld | Goed alternatief als je geen achtergrond wilt |
| Achtergrond of kader | Leesbaar bij lichte beelden | Kies een donkere, half doorzichtige achtergrond |
| Positie | Scores en tekstbalken blijven vrij | Lukt alleen in een deel van de spelers |
Probeer je instellingen uit op een heel lichte scène, zoals schaatsen in een fel verlichte ijshal, en daarna op een nachtscène. Tegen het witte ijs verdwijnt witte tekst zonder achtergrond; een bescheiden achtergrond verhelpt dat en valt bij donkere beelden nauwelijks op. Kijken jullie met meerdere mensen? Stem het dan af op degene die de tekst het hardst nodig heeft: wat te grote letters storen minder dan tekst die niemand kan lezen.
Speciale ondertiteling voor doven en slechthorenden
Deze vorm van ondertiteling gaat verder dan de gesproken tekst. Ook belangrijke geluiden en muziek worden beschreven, en als de spreker niet in beeld is, staat erbij wie er aan het woord is. Een aantal zenders, onder meer in Frankrijk, maakt die verschillen bovendien zichtbaar met kleuren.
Hier in Nederland voorziet de NPO veel programma’s van ondertiteling voor doven en slechthorenden, op tv te vinden via teletekstpagina 888. Ook de speler op npo.nl biedt bij veel programma’s ondertiteling aan: zo controleer je snel of een NPO-programma ondertiteld wordt.
Tijdens live-uitzendingen ontstaat deze ondertiteling op het moment zelf: met snelschrift, of doordat een ondertitelaar de tekst nazegt voor spraakherkenningssoftware. Loopt de tekst een paar seconden achter op wat er wordt gezegd of zie je af en toe een tikfout, dan is dat normaal en heeft het niets met jouw installatie te maken. Audiodescriptie voor blinden en slechtzienden is iets anders: dat is een extra audiospoor, te vinden tussen de geluidssporen en niet bij de ondertiteling.
Ondertiteling loopt niet gelijk of is onleesbaar
Synchronisatieproblemen zie je vooral bij films en series, en dan meestal met een los ingeladen bestand. Per symptoom verschilt de oorzaak:
- Vreemde tekens in plaats van é of ë: het bestand gebruikt een andere tekencodering dan verwacht; stel UTF-8 in bij de opties van de speler, als die keuze er is.
- Steeds even veel te laat of te vroeg: verschuif de tekst met de vertragingsinstelling van de speler, telkens een paar tienden van een seconde.
- Spoor aangevinkt, toch blijft het beeld leeg: dit formaat kan de speler niet aan; probeer een ander spoor of wissel van speler.
- Afwijking die tijdens de film oploopt: het bestand hoort bij een andere versie met een andere framerate; zoek een ander bestand in plaats van eindeloos te blijven bijstellen.
Op een computer is VLC een goede hulp: je opent er een ondertitelbestand naast de video en stelt de vertraging heel precies bij. Zo spoor je de bron van het probleem op voordat je het op de tv aanpakt.
Vaak gestelde vragen over ondertiteling
Een zender heeft elders wel ondertiteling, in mijn IPTV-app niet. Hoe kan dat?
Mogelijk is het spoor onderweg weggevallen of komt het binnen in een formaat dat je speler niet aankan. Test zo mogelijk met een andere speler. Blijft de tekst ook daar weg, dan komt de zender simpelweg zonder ondertiteling binnen.
Heeft ondertiteling invloed op je bandbreedte?
Nauwelijks. Het gaat om tekst of kleine afbeeldingen, en dat valt in het niet bij de videostream. Bij vloeiend beeld merk je er vrijwel niets van.
De ondertiteling verschijnt steeds vanzelf. Hoe zet ik die uit?
Bij ingebrande tekst lukt dat niet. In alle andere gevallen kijk je naar de voorkeurstaal in de speler en naar de optie om ondertiteling altijd te tonen, in de toegankelijkheidsinstellingen van je apparaat.
Kan ik ondertiteling in twee talen tegelijk zien?
In de regel niet, want vrijwel elke speler toont één spoor tegelijk. Ben je een taal aan het leren, wissel dan per aflevering van ondertiteltaal.
Waar zie ik of een zender ondertiteling heeft?
Zoek je vaste zenders op in de zenderlijst en probeer ze uit bij verschillende programma’s, want de beschikbaarheid wisselt per uitzending. Een tv-gids vermeldt het soms, maar lang niet altijd. Wat die aanduidingen betekenen, leggen we uit in ons artikel over de tv-gids (EPG).
Kort samengevat
Voor goede ondertiteling hoef je niet veel te doen: begrijpen waar de tekst vandaan komt, het juiste menu in je speler kennen, een voorkeurstaal vastleggen en grootte en achtergrond afstemmen op je kijkafstand. Een deel ligt buiten je bereik: wat er beschikbaar is, verschilt per zender en per programma, en bij live-tv loopt de tekst vaak iets achter. Vergelijk je IPTV-aanbieders, test ondertiteling dan binnen de garantietermijn op je eigen zenders. Met deze tips ben je op de meeste avonden geen tien minuten meer kwijt aan zoeken naar de juiste knop.